Wijs leiderschap begint bij durven twijfelen

Besluiten die voor groepen burgers of eigen medewerkers soms onlogisch, eenzijdig of ronduit fout overkomen, ervaren degenen die ze hebben genomen, over het algemeen als zorgvuldig en goed doordacht. Wat zit daarachter? En, hoe kom je vanuit deze situatie, tot een dialoog waarin je gezamenlijk tot nieuwe inzichten kunt komen?

In eerste instantie lijkt het moreel kompas van de beslissers een ander noorden te hebben dan het moreel kompas van diegenen -de burgers of eigen medewerkers- die het niet met de besluiten eens zijn. Zij zien het besluit van de beslissers dan vaak als niet-moreel: “Het moreel kompas van die mensen is niet in orde.” Dat oordeel helpt echter niet om verder te komen en nodigt niet uit om het een volgende keer anders te doen.

Perspectieven openen

Hoe kan je, vanuit alle relevante perspectieven tot antwoorden komen? Dialogisch leiderschap zet het moreel kompas in de aandacht. Het moreel kompas van een individu bestaat uit dat waarin iemand betekenisvol wil zijn en iemands kernwaarden. Het werkt als een innerlijk gevoel van goed en kwaad, van juist en onjuist: om te handelen op een manier die overeenkomt met wat ertoe doet, wat juist is, wat ‘klopt’.

Overidentificatie

Maar… soms kunnen we zo sterk zijn geraakt in ons moreel kompas, dat andere perspectieven niet meer worden gezien. Onze blik vernauwt. Dat wij mensen vaak een beperkter perspectief hebben dan we denken, is iets om je van bewust te zijn. Want alleen al door je daarvan bewust te worden, ontstaat er ruimte om naar andere perspectieven op zoek te gaan, naar anderen te luisteren.

Gevoel voor ‘het goede’

Wat kan je hiermee, als individu en als organisatie? Allereerst: leer je eigen perspectieven kennen en zoek bewust andere perspectieven op. Leef je daarin in. En, vorm op team- en organisatieniveau een gedeeld moreel kompas. Een gedeeld moreel kompas bestaat uit een schriftelijk deel: de missie en kernwaarden van de organisatie. En uit een gevoel of een beeld, een gevoel voor ‘het goede’, dat wat klopt met het moreel kompas van de organisatie. Een beeld dat je in dialoog onderzoekt, vormt en kunt bijstellen. Dit helpt om bij complexe vraagstukken tot een antwoord te komen dat ‘klopt’ vanuit de relevante perspectieven en het moreel kompas van de organisatie.

Twijfel als informatiebron

Deze benadering vraagt een onderzoekende houding in je leiderschap: openheid om naar twijfel te durven luisteren, iets nog niet zeker weten. Iets dat vaak gevoelens van ongemak en spanning met zich meebrengt. En, die niet onmiddellijk ‘op te lossen’ maar te gebruiken als aanleiding voor dialoog. Omdat op die manier relevante perspectieven sneller en beter op tafel kunnen komen, een gedeeld moreel kompas kan ontstaan, en beslissingen sneller tot ‘het goede’ leiden. Dat betekent dat jij als leider niet alleen stevig staat om rust en richting te brengen, maar dat je je ook kwetsbaar opstelt door – in gesprek – twijfel te durven uitspreken, zodat er ruimte voor dialoog ontstaat.

Whitepaper Dialoogrevolutie

Wil je in je organisatie sneller tot betere antwoorden op vraagstukken komen? Verken hoe dialogisch leiderschap je hierbij kan helpen. Download het whitepaper Dialoogrevolutie. Zonder gedoe de goede dingen (blijven) doen met dialogisch leiderschap van Jindra Kessener, Lecturer bij de TIAS Masterclass Dialogisch Leiderschap. Het whitepaper is gebaseerd op het boek ‘Dialoogrevolutie, de weg naar gedeeld moreel leiderschap’ van Jindra Kessener en Rens van Loon.