Oratie Michiel van Genuchten: On the impact of software

Software speelt een steeds grotere rol in vrijwel iedere organisatie. Ook is software een onmisbaar onderdeel van mobiele telefoons, auto’s en medische apparaten. Dit wordt wel samengevat als ‘software is eating the world’. Europa heeft weinig grote softwarebedrijven, is netto-importeur van software en staat op het menu van BigTech. De opkomst van AI zal de machtspositie van Big Tech verder versterken. Prof.dr.ir. Michiel van Genuchten pleit ervoor om softwareactiviteiten binnen gevestigde Europese bedrijven te verzelfstandigen en zo 100.000 Europese softwarebedrijven te creëren. Van Genuchten stelt deze thema’s centraal bij de aanvaarding van zijn leerstoel aan TIAS School for Business and Society, Tilburg University, op 6 november 2026.

In zijn inaugurele rede On the impact of software beschrijft Van Genuchten wat software betekent voor bedrijven en economieën. De reproductiekosten van software zijn vrijwel nul. Daardoor is het aantal verkochte producten bepalend voor succes in de softwaremarkt. Dit bepaalt volgens hem de verdere opkomst van dominante softwarebedrijven en zet traditionele ondernemingen onder druk.

Softwaregroei maakt inhalen moeilijk

Software groeit al decennialang in omvang. Onderzoek waaraan Van Genuchten meewerkte laat zien dat software gemiddeld met ongeveer 20 procent per jaar groeit. Daardoor is een eenmaal opgelopen achterstand moeilijk in te halen. De recente geschiedenis laat zien dat als de software verdwijnt uit Europa, daarna de rest van de desbetreffende industrie volgt. De Europese mobiele-telefoonindustrie, die ooit werd gedomineerd door Nokia en Ericsson, verdween binnen vijf jaar uit Europa nadat Android de softwaremarkt overnam. Een ander voorbeeld is Japan dat een deel van zijn elektrotechnische industrie verloor omdat het er nooit in slaagde leidend te worden in software. Voor de komende jaren staan de auto-industrie, de banken en de medische industrie op het menu van de grote softwarebedrijven.

Voor traditionele bedrijven ligt de uitdaging volgens Van Genuchten vooral in volume en verdienmodel. In de auto-industrie heeft marktleider Toyota een marktaandeel van 10 procent. In een industrie die door software wordt gedomineerd heeft de marktleider vaak 40 procent of meer marktaandeel. Software die alleen binnen het eigen bedrijf of voor eigen producten wordt gebruikt, bereikt onvoldoende volume om marktleider te worden. Het kan anders. Hij wijst daarbij onder meer op het Franse Dassault Systèmes, dat voortkwam uit een producent van vliegtuigen en uitgroeide tot wereldmarktleider in ontwerpsoftware. Een ander recent voorbeeld zijn Amsterdamse taxichauffeurs die met een alternatief voor Uber zijn gekomen[1].

Laat 100.000 softwarebedrijven ontstaan

Europa beschikt volgens Van Genuchten over veel kennis en ondernemingen, maar relatief weinig sterke softwarebedrijven op de wereldmarkt. Veel software-activiteiten zitten nog verborgen in bestaande bedrijven. Zijn voorstel is daarom om op grote schaal softwareactiviteiten los te maken van hun traditionele moederbedrijf en als zelfstandige softwarebusiness te laten opereren.

Europa telde in 2024 ruim 33 miljoen ondernemingen. Van Genuchten stelt voor om “100.000 bloemen te laten bloeien”. Niet ieder bedrijf zal marktleider worden, maar zelfstandigheid vergroot volgens hem de kans om te groeien, nieuwe markten te bedienen en internationaal marktleider te worden.

AI vergroot mogelijk de macht van Big Tech

Ook AI verandert volgens Van Genuchten de economische wetten van software niet. Grote technologiebedrijven beschikken al over cloudplatforms, ontwikkelomgevingen, intellectueel eigendom en distributiekanalen. AI kan hun positie daardoor verder versterken en hen helpen om dieper door te dringen in sectoren als zorg, finance, automotive en defensie.

Van Genuchten pleit daarom naast meer Europese softwarebedrijven ook voor waakzaamheid rond de concentratie van economische macht. Bestaande mededingingswetgeving kan volgens hem helpen voorkomen dat dominante technologiebedrijven hun positie misbruiken.

Over Michiel van Genuchten

Prof. dr. ir. Michiel van Genuchten is sinds 1 januari 2026 hoogleraar aan Tilburg University en sinds 2025 Academic Director van de Executive Master Information Management and Digital Transformation bij TIAS. Hij heeft tientallen jaren ervaring in softwarebedrijven, start-ups en multinationals. Sinds 2009 is hij lid van de editorial board van IEEE Software.

[1] https://www.parool.nl/amsterdam/amsterdamse-taxichauffeurs-komen-met-antwoord-op-uber-veel-mensen-beseffen-niet-dat-er-zo-n-hoog-percentage-wordt-ingehouden~b0fb53b3/