Finance

De impact en het belang van coöperaties

27 november 2014
Beeld: © Nationale Beeldbank

Het coöperatieve organisatiemodel is terug op het wereldtoneel. Tot op heden worden veel nieuwe 'sociale' coöperaties opgericht op het gebied van energie, gezondheid, zorg, onderwijs, werkgelegenheid en woningbouw.

Dit is het gevolg van drastische kostenbesparingen waartoe tal van overheden zich genoodzaakt zien, terwijl de vraag naar sociale dienstverlening de komende jaren explosief zal groeien, ook vanwege demografische ontwikkelingen (en vergrijzing van de bevolking). En de particuliere sector staat niet te springen om deze kloof te dichten.

Inefficiëntie is geen optie

Veel mensen hebben ook een aversie opgebouwd tegen grootschalige instanties en professionele instellingen. Het wordt voor 'buitenstaanders' steeds duidelijker dat coöperaties in feite moderne en commerciële organisaties zijn. Coöperaties kunnen hun activiteiten eenvoudigweg niet inefficiënt beheren, omdat ze moeten concurreren met de twee andere, dominante organisatievormen, de 'kapitalistische' en 'publieke' organisaties. Bovendien moeten ze innovatief zijn en financieel gezond, en diensten en producten van goede kwaliteit leveren tegen redelijke prijzen. Anders zouden er maar weinig mensen geneigd zijn om eerst klant te worden en daarna de stap te nemen om lid te worden - of te blijven.

Maatschappelijk verankerd

Coöperaties zijn eigenlijk instellingen met een 'dubbele doelstelling'. Ze realiseren ook andere, even belangrijke doelstellingen dan louter waarde scheppen voor de aandeelhouder. Dit suggereert dat financiële resultaten en economische efficiëntie niet de enige, noch de ultieme norm vormen voor beoordeling van coöperaties. Dit aspect heeft soms geleid tot de foutieve overtuiging dat coöperaties een soort exotische 'filantropische' organisaties zijn, die zich voornamelijk bezighouden met maatschappelijke doelen en die eenvoudigweg niet levensvatbaar kunnen zijn. Coöperaties zijn daarentegen perfecte manifestaties van de waarden en stelling van TIAS: coöperaties zijn economische bedrijven, sterk verankerd in en gerechtvaardigd door de maatschappij, dat wil zeggen: hun leden zijn klant en eigenaar!

Eén op de zes

Kortgeleden hebben enkele academische instellingen een heldhaftige poging ondernomen om gegevens te verzamelen en een database op te bouwen van coöperaties. De cijfers onthullen dat meer dan een miljard mensen lid en klant zijn van coöperaties. Wereldwijd is gemiddeld één op de zes mensen lid of klant van een coöperatie. Wat de omvang betreft: er zijn 1.465 coöperaties in 42 landen geteld, met een omzet van meer dan 100 miljoen US$. Dit ontzenuwt de mythe dat coöperaties kleine bedrijven zijn die in de marge van de economie opereren. Integendeel, ze vertegenwoordigen belangrijke economische krachten die een grote invloed hebben op de markt.

Op basis van een gelijkmatig gewogen gemiddelde van de verhouding lidmaatschap - bevolking, het aandeel van de werkgelegenheid in coöperaties in de totale nationale werkgelegenheid en de bruto-omzet van coöperaties als een percentage van het BNP, blijkt Nieuw-Zeeland het meest coöperatieve land ter wereld te zijn. En Nederland? Maar weinig mensen zouden hebben geraden dat Nederland de zesde plaats bezet op deze wereldranglijst!

Reageren
U kunt reageren op bovenstaand artikel. Reacties worden gemodereerd en na goedkeuring geplaatst.
Reacties
  1. Jos van der Panne | 16 september 2017

    Uit onderzoek gedaan door de Nationale Coöperatieve Raad (NCR) in Nederland (zie jaarverslag 2016) blijkt dat er in Nederland 2531 actieve coöperaties zijn. Bij de Kamer van Koophandel zijn echter wel ruim 8000 coöperaties ingeschreven. Het merendeel van hen is inactief.

    In bovenstaand artikel wordt gesproken van 1465 coöperaties in 42 landen (De bron wordt niet vermeld. Ik kan deze cijfers niet goed rijmen met de cijfers van de NCR . Ik zou hier graag een toelichting op verkrijgen.

    Met vriendelijke groet,

    Jos van der Panne

    Relevante Artikelen